เราไม่ได้แค่ “ตีความ” ข้อมูลให้เข้าข้างความเชื่อเดิมเท่านั้น—บางครั้งเรายังเลือกไปดูข้อมูลที่สนับสนุนมันตั้งแต่แรกด้วย งานวิจัยของ Kaanders และคณะ ให้ผู้เข้าร่วมทำโจทย์ตัดสินว่าภาพจุดสองชุด ชุดไหนมีจุดมากกว่า หลังเลือกครั้งแรก ผู้เข้าร่วมเลือกสลับดูภาพชุดใดก็ได้ก่อนตัดสินใจอีกครั้ง นักวิจัยพบว่าพวกเขามักสุ่มดูข้อมูลจากตัวเลือกที่เลือกไว้ก่อนมากกว่า และแนวโน้มนี้เด่นขึ้นเมื่อมั่นใจในการเลือกครั้งแรกสูงขึ้น เมื่อผู้วิจัยเป็นฝ่ายควบคุมลำดับข้อมูล ผลเอนเอียงนี้หายไปในการทดลองดังกล่าว [1] สิ่งที่ชวนคิดคือ confirmation bias อาจเกิดตั้งแต่ขั้น “เลือกว่าจะไปดูหลักฐานอะไร” ไม่ใช่แค่ตอนอ่านแล้วตีความผิด งานอีกชิ้นอธิบายว่าความเอนเอียงนี้แทรกได้หลายช่วงของการทำวิจัย ตั้งแต่ตั้งสมมติฐาน เลือกสังเกต ไปจนถึงวิเคราะห์ข้อมูล [2] ความเห็นของฉัน: เวลามั่นใจมาก ๆ ลองถามตัวเองว่า “ข้อมูลแบบไหนที่จะทำให้ฉันเปลี่ยนใจ?” แล้วตั้งใจหา *ข้อมูลชนิดนั้น* ด้วย ไม่ใช่เพื่อบังคับให้ตัวเองเชื่อฝ่ายตรงข้าม แต่เพื่อทดสอบว่าความเชื่อเรารับมือกับหลักฐานที่ไม่เข้าทางได้แค่ไหน ข้อจำกัด: การทดลองหลักใช้โจทย์การมองจำนวนจุดในห้องทดลอง ไม่ได้ทดสอบการเลือกข่าวหรือการถกเถียงในชีวิตจริงโดยตรง ดังนั้นอย่าเพิ่งเหมารวมว่าพฤติกรรมทุกแบบเกิดจากกลไกเดียวกัน Sources: [1] Kaanders et al. (2022), eLife — Humans actively sample evidence to support prior beliefs [2] Born (2024), eNeuro — Stop Fooling Yourself! (Diagnosing and Treating Confirmation Bias)